Nog lange weg te gaan

Zelf auto

(Uit katern Nieuwe Risico's, VVP 02-2022) De zelfrijdende auto, een paar jaar geleden werd gedacht dat hij de autoverzekeringsmarkt totaal zou disrupten. Zo ver is het nog lang niet.

De ontwikkeling van de zelfrijdende auto is op een zijspoor geraakt. Niet alleen omdat de technische en juridische uitdagingen groot zijn. Maar omdat verduurzaming bij de autobouwers momenteel veel meer prioriteit heeft.

Autofabrikanten en wetgevers hanteren bij de zelfrijdende auto vijf categorieën: (1) assistentie, (2) gedeeltelijk autonoom, (3) semi-autonoom, (4) verregaand autonoom, (5) volledig autonoom. Toen het model A8 werd aangekondigd, zei Audi dat deze wagen op level drie zou zijn. Dat wil zeggen dat de zogeheten AI traffic jam pilot van de Audi A8 bij snelheden tot 60 kilometer per uur op snelwegen en wegen met dubbele rijbanen met een afscheiding diverse rijfuncties zou kunnen overnemen. Uiteindelijk besloot Audi de pilot niet te activeren. Vanaf categorie drie blijft het vooralsnog bij concept cars, al heeft Mercedes inmiddels aangekondigd haar level drie-systeem Drive Pilot later dit jaar – voorlopig alleen in Duitsland – beschikbaar te maken in de S-klasse.

Wettelijk kader

Audi liep er tegenaan dat het ontbreekt aan een duidelijk wettelijk kader voor de zelfrijdende auto. Dat kader zit er wel aan te komen, tenminste als we het Nederlandse kabinet mogen geloven. Dat meldde op 30 november jongstleden aan de Tweede Kamer, in een brief over de voortgang van smart mobility in in Nederland: “Vanaf juli 2022 is het mogelijk Europese goedkeuring aan te vragen voor de eerste lichting ADS (Automated Driving Systems) die tijdens file op de snelweg zelfstandig rijdt. Recent is namelijk een reglement opgesteld dat uniforme voorwaarden formuleert voor de toelating van voertuigen met Automated Lane Keeping System (ALKS). ALKS regelt zelfstandig de voorwaartse en zijwaartse bewegingen van het voertuig binnen één rijstrook en kan dus voor een bepaalde tijd zelf de primaire controle uitvoeren over het voertuig. De scope van ALKS is volgens dit reglement gelimiteerd (maximaal 60 kilometer per uur, alleen personenauto’s, op wegen met een fysieke middenberm) en kan daarom alleen gebruikt worden wanneer de snelheid – bijvoorbeeld door een file – tijdelijk verlaagd is. Momenteel wordt internationaal gewerkt aan uitbreiding van deze functionaliteit naar hogere snelheden, andere voertuigtypen en inclusief rijstrookwisselingen. Dit vraagt om een zorgvuldige beschouwing van de veiligheidsrisico’s en in de praktijk testen.”

Aansprakelijkheid

Stel dat het wettelijk kader voor semi-autonoom rijden er inderdaad snel komt, is de volgende vraag wie juridisch aansprakelijk is bij een onverhoopt ongeluk. De grote vraag in dit verband is of de bestuurder wordt geacht tijdens het semi-autonoom rijden alert te blijven, om te kunnen ingrijpen als dat nodig is. Dit is bij level drie het geval. Dus is hij ook aansprakelijk als het misgaat. In ieder geval wordt er tot nu toe zo geredeneerd, ook op de eerste levels. Op het moment dat men, zoals op de levels vier en vijf, tijdens het rijden zijn aandacht op andere zaken kan richten, wordt het een ander verhaal. In principe is dan de producent en/of softwarebouwer aansprakelijk.

Hier ligt de disruptie op de loer voor de traditionele autoverzekering. Maar het duurt nog wel even dus voordat er zelfrijdende auto’s op de levels vier en helemaal vijf zijn.